Hiện nay, hầu hết mọi người vẫn biết đến thông tin rằng: MR-2 là saponin chỉ có duy nhất ở sâm Việt Nam và hay ở chỗ là hoạt chất này có tác dụng tiêu diệt tế bào ung thư rất hiệu quả.
Trong khi cả thế giới đang vật vã tìm đủ mọi phương cách đế chế ngự căn bệnh nan y này thì thông tin trên quả là rất có giá trị. Tuy nhiên, thông tin trên, dù rất đáng giá, vẫn chỉ được công bố chung chung, không đầu cuối và khá mờ nhạt.
Câu hỏi: Saponin MR-2 có thực sự tiêu diệt được tế bào ung thư? Cơ chế phòng chống ung thư của hoạt chất này như thế nào? Công trình khoa học nào kết luận thông tin này… quả thực rất cần được nêu rõ. Nó không nằm ngoài mục đích khẳng định giá trị của thứ dược liệu được gọi là “Quốc bảo Việt Nam”, nâng cao giá trị dược liệu nước ta trong mắt bạn bè quốc tế.
Và, quan trọng hơn, nó giúp cho đông đảo người dùng sâm Việt Nam tường tận về dược tính và yên tâm sử dụng.
Tôi đã gặp rất nhiều các chuyên gia về sâm, tra cứu rất nhiều tài liệu từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và may mắn tiếp cận được một công trình khoa học quan trọng, nghiên cứu khá đầy đủ về tác dụng của hoạt chất saponin MR-2 – thứ hoạt chất chỉ có trong củ sâm Việt Nam.
Và cho đến nay, theo đánh giá, đây là công trình khoa học quan trọng nhất về hoạt chất này.

Công trình khoa học này có tên: Hoạt tính ngăn ngừa ung thư của majonoside-R2 từ củ sâm Việt Nam (Cancer chemopreventive activity of majonoside-R2 from Vietnamese ginseng, Panax vietnamensis). Nó được thực hiện bởi nhóm các nhà khoa học đến từ Nhật Bản. Họ gồm 9 thành viên là: Takao Konoshima, Midori Takasaki, Eiichiro Ichiishi, Teruo Murakami, Harukuni Tokuda, Hoyoku Nishino, Nguyễn Minh Đức, Ryoji Kasai, Kazuo Yamasaki.
Họ đến từ Đại học Dược Kyoto, Đại học Y khoa Kyoto, Viện Khoa học Dược phẩm thuộc Trường Đại học Hiroshima.
Đáng chú ý, trong nhóm các nhà khoa học này có một người Việt Nam duy nhất là GS. TS Nguyễn Minh Đức đến từ Đại học Y dược TP. Hồ Chí Minh.
Công trình được công bố trên Tạp chí Nghiên cứu Nhân sâm của Nhật Bản năm 1999 và hiện đang được lưu trữ tại Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ.
Theo đó, để thử nghiệm hiệu quả của MR-2, các nhà khoa học đã tiến hành thử nghiệm trên chuột. Họ dùng hóa chất N-nitrosodiethylamine và Phenobarbital tiêm vào các cá thể chuột khiến chúng bị ung thư gan. Các hóa chất này được cung cấp bởi Công ty Sigma Chemical (Hoa Kỳ), Nakalai Tesque Inc. (Nhật Bản) và Wako Pure Chemical Industries (Nhật Bản). NOR1 và Peroxynitrite được mua từ Phòng thí nghiệm Dojindo (Kumamoto, Nhật Bản).
Thời điểm thử nghiệm là thời điểm các cá thể chuột chuột đã ung thư gan giai đoạn cuối.
Saponin MR-2, đương nhiên, được chiết xuất tử củ sâm Việt Nam, được phân lập làm sáng tỏ cấu trúc. Mẫu tiêu bản hiện được lưu giữ tại Đại học Y Dược Hồ Chí Minh.
Các cá thể chuột mắc bệnh được phân nhóm. Nhóm thứ nhất được sử dụng hoạt chất saponin MR-2 đã được phân lập, nhóm thứ 2 thì không. Sau quá trình theo dõi, số cá thể chuột được can thiệp bằng MR-2 không xuất hiện các nốt tăng sản và 80% các cá thể chuột không được can thiệp bằng MR-2 xuất hiện các nốt tăng sản.
Số liệu này được đúc kết từ nhiều đợt thí nghiệm thực chứng, tại các thời điểm và giai đoạn bệnh khác và liều lượng hóa chất khác nhau. Nó đủ căn cứ để bước đầu khẳng định: Hoạt chất MR-2 có trong củ sâm Việt Nam có tác dụng ức chế quá trình gây ung thư và ức chế quá trình phát triển của các khối u.
Hiện nay, các loại nhân sâm từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Mỹ, Canada… đã được sử dụng rộng rãi để điều trị nhiều bệnh nan y và tăng cường thể lực ở nhiều quốc gia. Theo đánh giá của các nhà khoa học, MR-2 có trong củ sâm Việt Nam có hiệu suất trị bệnh rất cao và “sâm Việt Nam trở thành một loại dược liệu vô cùng thú vị”.
Dù sao, sòng phẳng mà nói, những thử nghiệm trong công trình khoa học này mới chỉ là thử nghiệm in vitro, tức là thử nghiệm sơ cấp trên động vật. Tuy nhiên, từ ngàn năm nay, sâm đã được con người sử dụng và được coi là thứ dược liệu đại bổ nguyên khí, là vua của các loại dược liệu.
Như vậy, quá trình thực chứng tác dụng của sâm trên cơ thể người như vậy vốn dĩ cũng đã trải qua hàng ngàn năm.
Ngay tại Việt Nam, được biết, anh Trần Hoàn, Chủ tịch HĐQT Công ty CP Sâm Ngọc Linh Kon Tum đã nhiều năm phát sâm miễn phí cho bệnh nhân bị ung thư. Kết quả là nhiều bệnh nhân đã kéo dài thời gian sống, sống khỏe hơn, ít đau đớn hơn khi đều đặn sử dụng sâm.
Tuy nhiên, sẽ là tốt hơn nữa nếu chúng ta có những đánh giá toàn diện và bài bản của tác dụng của hoạt chất MR-2 trên cơ thể người. Bởi, như trên đã đề cập, nó không nằm ngoài mục đích khẳng định giá trị độc đáo của thứ dược liệu được gọi là “Quốc bảo Việt Nam”, nâng cao giá trị dược liệu nước ta trong mắt bạn bè quốc tế.
Và, quan trọng hơn, nó giúp cho đông đảo người dùng sâm Việt Nam tường tận về dược tính và yên tâm sử dụng thứ dược liệu quý giá này.
Tiến Sâm
